اوگو تونیاتزی

اوتاویو «اوگو» تونیاتزی (۲۳ مارس ۱۹۲۲ – ۲۷ اکتبر ۱۹۹۰) بازیگر، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایتالیایی بود. او در کنار ویتوریو گاسمن، نینو مانفردی، مارچلو ماسترویانی و آلبرتو سوردی، یکی از چهره‌های ماندگار کمدی ایتالیا به شمار می‌رود. تونیاتزی در کرمونا در شمال ایتالیا زاده شد، اما نوجوانی‌اش را به دلیل شغل پدرش که بازرس سیار یک شرکت بیمه بود، در شهرهای مختلف گذراند. پس از بازگشت به زادگاهش در ۱۹۳۶، در کارخانه‌ای تولید فرآورده‌های گوشتی کار کرد و تا مقام حسابدار پیش رفت. در جریان جنگ جهانی دوم به ارتش فراخوانده شد و پس از اعلام آتش‌بس ۸ سپتامبر ۱۹۴۳ به خانه بازگشت و مدتی به «بریگاته‌های سیاه» پیوست. علاقه‌اش به تئاتر و بازیگری از سال‌های نوجوانی با او بود و حتی در دوران جنگ برای هم‌رزمانش نمایش ترتیب می‌داد. در ۱۹۴۵ به میلان رفت و به گروه تئاتری واندا اوسیریس پیوست و چند سال بعد، گروه نمایش‌های موزیکال خودش را بنیان گذاشت. تونیاتزی در سال ۱۹۵۰ با فیلم «کادت‌های گاسکونی» به کارگردانی ماریو ماتولی اولین حضور سینمایی‌اش را تجربه کرد. سال بعد با رایموندو ویانلو آشنا شد و با او زوج کمدی موفقی را برای تلویزیون تازه‌تأسیس RAI تشکیل داد (۱۹۵۴–۱۹۶۰). برنامه‌های آن‌ها که گاهی مضمونی satirی داشت، از نخستین آثاری بودند که در تلویزیون ایتالیا سانسور شدند. پس از نقش موفقش در «فاشیست» (Il Federale، ۱۹۶۱) به کارگردانی لوسیانو سالچه، به یکی از چهره‌های شناخته‌شده «کمدی ایتالیایی» بدل شد. او با تمام کارگردانان بزرگ سینمای ایتالیا همکاری کرد؛ از جمله ماریو مونیچلی («دوستان من»)، مارکو فِرِری («La Grande Bouffe»)، کارلو لیتزانی («La vita agra»)، دینو ریزی، پی‌ی‌پو پازولینی («خوک‌دانی»)، اِتّتو سکولا، آلبرتو لاتوآدا، نانی لوی، پوپی آواتی و دیگران. تونیاتزی برخی از فیلم‌هایش را خود کارگردانی کرد، از جمله فیلم «طبقهٔ هفتم» (۱۹۶۷) که در هفدهمین دورهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم برلین به نمایش درآمد. او در ایتالیا بازیگر شناخته‌شده‌ای بود و در چند فیلم بین‌المللی مهم نیز نقش‌آفرینی کرد که شهرتش را به نقاط دیگر جهان رساند. راجر وادیم، تونیاتزی را در نقش مارک هند، مرد «گیرنده»، در «باربارلا» (۱۹۶۸) انتخاب کرد؛ جایی که او باربارلا (جین فوندا) را از عروسک‌های گزنده نجات می‌دهد و پس از نجاتش، در ازای پاداش می‌خواهد با او عشق‌بازی کند («به سبک کهن»، نه به شیوهٔ روان‌کاردیوپاتیک آینده). در سال ۱۹۸۱، جایزهٔ بهترین بازیگر مرد جشنوارهٔ کن را برای فیلم «تراژدی مردی مضحک» به کارگردانی برناردو برتولوچی به دست آورد. هرچند عمدهٔ کارش در سینمای ایتالیا بود، شاید بیش از همه به‌خاطر نقش رناتو بال‌دی، صاحب همجنس‌گرای یک باشگاه شبانه در سن‌تروپه، در کمدی فرانسوی «قفس پرندگان دیوانه» (۱۹۷۸) شناخته می‌شود؛ فیلمی که به پرفروش‌ترین فیلم خارجی اکران‌شده در آمریکا بدل شد. تونیاتزی در طول زندگی روابط عاطفی متعددی داشت و با بازیگرانی چون مارگارتِ روبسام و بعدها فرانکا بتویا ازدواج کرد. او چهار فرزند از سه زن داشت: پسرانش ریکی تونیاتزی (متولد ۱۹۵۵) و جیان‌مارکو تونیاتزی (متولد ۱۹۶۷) بازیگرند؛ پسر دیگرش توماس روبسام (متولد ۱۹۶۴) کارگردان و تهیه‌کنندهٔ نروژی است؛ و دخترش ماریا سوله تونیاتزی (متولد ۱۹۷۱) نیز کارگردان سینماست.