مونتگومری کلیفت

ادوارد مونتگومری «مونتی» کلیفت (۱۷ اکتبر ۱۹۲۰ – ۲۳ ژوئیه ۱۹۶۶) بازیگر آمریکایی دوران طلایی هالیوود بود که با نقش‌آفرینی در شخصیت‌های حساس، سرگشته و طردشده، عمق و اضطراب‌های انسانی واقعی را به تصویر می‌کشید.

کلیفت در کنار مارلون براندو و جیمز دین سه چهره‌ای هستند که معمولاً با موج تازه‌ی بازیگری سینمایی پیوندشان می‌زنند؛ کلیفت مسن‌ترین و نخستین نفر از میان آن‌ها بود که پا به صحنه و پرده‌ی نقره‌ای گذاشت. او از چهارده‌سالگی با استعدادی خیره‌کننده در برادوی درخشید و در سال‌های ۱۹۳۵ تا ۱۹۴۵ ستاره‌ی تازه‌ی تئاتر نیویورک شد. سرانجام یکی از پیشنهادهای متعدد هالیوود را پذیرفت و در وسترن «رودخانه‌ی سرخ» (فیلم‌برداری ۱۹۴۶) نقش اصلی را بر عهده گرفت، هرچند اکران فیلم دو سال به تعویق افتاد. پیش از آن، «جست‌وجو» به کارگردانی فرد زینمن در ۱۹۴۸ نخستین فیلم سینمایی او و اولین نامزدی اسکارش را رقم زد. «وارثه» (۱۹۴۹) و «جایی در آفتاب» (۱۹۵۱) فیلم‌های مهم بعدی کلیفت بودند که جایگاه او به‌عنوان قهرمان عاشقانه‌ی سینما را تثبیت کردند. در آن دوره، کمتر تصویری از مردانگیِ درآمیخته با آسیب‌پذیری کلیفت روی پرده دیده شده بود. هالیوود همچنین هرگز بازیگر جوانی ندیده بود که مانند او در اواخر دهه‌ی ۱۹۴۰ کنترل مسیر حرفه‌ای و شهرت ناگهانی‌اش را خودش در دست بگیرد: به‌طرزی افسانه‌ای سخت‌گیر و انتخاب‌گر، قراردادهای هفت‌ساله‌ی استودیویی را رد کرد و برای حفظ آزادی هنری‌اش فیلم‌نامه‌ها را بازنویسی می‌کرد. در ۱۹۵۳، زینمن بار دیگر کلیفت را در درام جنگی «از اینجا تا جاودانگی» به نامزدی اسکار رساند.

پس از تصادف رانندگیِ تقریباً مرگبار در جریان ساخت «شهرستان رینتری» (۱۹۵۷)، کلیفت در فیلم‌های تحسین‌شده‌ی دهه‌ی ۱۹۶۰ یعنی «رود خروشان»، «ناموافق‌ها» و «محاکمه در نورنبرگ» حضور یافت و برای صحنه‌ی تنها ۱۲ دقیقه‌ای‌اش در نورنبرگ چهارمین و آخرین نامزدی اسکارش را به دست آورد. با وجود چهار سال دوری از سینما و مشکلات فزاینده‌ی جسمی، او مشتاقانه در پی بازگشت به کار با «بازتاب‌هایی در یک چشم طلایی» بود؛ پروژه‌ای که با اصرار و تضمین بیمه‌ای هم‌بازی‌اش الیزابت تیلور قطعی شد، اما کلیفت تنها چند هفته پیش از آغاز فیلم‌برداری بر اثر سکته‌ی قلبی در ۴۵ سالگی درگذشت.