لوئیس بونوئل

لوئیس بونوئل پورتولس (اسپانیایی: [ˈlwis βuˈɲwel poɾtoˈles]؛ ۲۲ فوریه ۱۹۰۰ – ۲۹ ژوئیه ۱۹۸۳) فیلم‌ساز اسپانیایی بود که در فرانسه، مکزیک و اسپانیا فعالیت می‌کرد. بسیاری از منتقدان، تاریخ‌نگاران و فیلم‌سازان سینما، او را یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین فیلم‌سازان تاریخ می‌دانند. آثار بونوئل به‌خاطر سوررئالیسم آوانگاردش شناخته می‌شد که با نقدهای سیاسی و کنایه‌های اجتماعی نیز درآمیخته بود.

بونوئل که اغلب با جنبش سوررئالیستی دهه ۱۹۲۰ پیوند داده می‌شود، از دهه ۱۹۲۰ تا دهه ۱۹۷۰ فیلم ساخت. او با نقاش برجسته سوررئالیست، سالوادور دالی، همکاری کرد و فیلم‌های «سگ آندلسی» (۱۹۲۹) که در دوران صامت ساخته شد و «عصر طلایی» (۱۹۳۰) را آفرید. این دو فیلم سرآغاز سوررئالیسم سینمایی به شمار می‌روند. از ۱۹۴۷ تا ۱۹۶۰، بونوئل با کار در مکزیک مهارت‌های کارگردانی خود را پرورش داد و ملودرام‌های انسانی و ریشه‌داری چون «کازینوی بزرگ» (۱۹۴۷)، «فراموش‌شدگان» (۱۹۵۰) و «اِل» (۱۹۵۳) ساخت. این دوران، جایی بود که او اصول قصه‌گویی را فراگرفت.

بونوئل سپس به ساخت فیلم‌های هنرمندانه، غیرسنتی، سوررئالیستی و سیاسی-طنزآمیز روی آورد. او با فیلم هنری و اخلاقاً پیچیده «ویریدیانا» (۱۹۶۱) که به نقد دیکتاتوری فرانکو می‌پرداخت، تحسین گسترده‌ای به دست آورد. این فیلم نخل طلایی جشنواره کن ۱۹۶۱ را از آن خود کرد. پس از آن، بونوئل در آثار «فرشته نابودگر» (۱۹۶۲) و «جذابیت پنهان بورژوازی» (۱۹۷۲) به نقد شرایط سیاسی و اجتماعی پرداخت؛ فیلم دوم برنده جایزه اسکار بهترین فیلم بین‌المللی شد. او همچنین «دفترچه خدمتکار» (۱۹۶۴)، «زیبای روز» (۱۹۶۷) و آخرین فیلمش «آن شیء مبهم میل» (۱۹۷۷) را کارگردانی کرد که این آخری جایزه بهترین کارگردانی انجمن ملی منتقدان فیلم را برایش به ارمغان آورد.

بونوئل پنج جایزه از جشنواره فیلم کن، دو جایزه از جشنواره بین‌المللی فیلم برلین و یک جایزه بفتا را کسب کرد و نامزد دو جایزه اسکار نیز شد. او افتخارات متعددی دریافت کرد، از جمله جایزه ملی هنرها و علوم در شاخه هنرهای زیبا در ۱۹۷۷، جایزه مشارکت در سینمای جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو در ۱۹۷۹ و شیر طلایی دستاورد حرفه‌ای در ۱۹۸۲. در سال ۱۹۶۸ یک‌بار نامزد دریافت جایزه نوبل ادبیات شد. هفت فیلم از آثار بونوئل در نظرسنجی منتقدان سال ۲۰۱۲ مجله سایت اند ساند از ۲۵۰ فیلم برتر تاریخ حضور دارند.