کپا آموچاستگوی

کپا آموچاستگوی الویساگا (بوگوتا، ۱۸ دسامبر ۱۹۴۱ – همان‌جا، ۲۷ مهٔ ۲۰۲۵) بازیگر، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان کلمبیایی بود. او در ۹ دسامبر ۱۹۴۱ در بوگوتا و در خانواده‌ای از مهاجران باسکی چشم به جهان گشود. در دانشگاه «لوس آندس» معماری خواند و در گروه تئاتر دانشگاه فعالیت کرد و بعدها مدیریت آن را برعهده گرفت. هرچند دورهٔ معماری را به پایان رساند، از ارائهٔ پایان‌نامه و دریافت مدرک صرف‌نظر کرد تا راه بازیگری را در پیش بگیرد. در پاریس در «دانشگاه بین‌المللی تئاتر» به آموختن بازیگری پرداخت و در اواخر ۱۹۶۸ به کلمبیا بازگشت و گروه تئاتر «لا ماما» را بنیان نهاد. سپس بار دیگر به خارج سفر کرد و در «کمپانی سلطنتی شکسپیر» در لندن آموزش دید و کار کرد و در ۱۹۷۱ به کلمبیا برگشت. آموچاستگوی چندین دهه را وقف تئاتر کرد و در آغاز چندان رغبتی به تلویزیون نداشت. در ۴۲ سالگی، با سریال «سم ِ شیطان» (La pezuña del diablo, ۱۹۸۳) نخستین تجربهٔ تلویزیونی‌اش را رقم زد و از آن پس مسیر هنری طولانی‌ای را در مقام بازیگر، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس پیمود. در تئاتر، ایفای نقش در نمایش «چه کسی از ویرجینیا وولف می‌ترسد؟» (۱۹۸۳) – که خود آن را از ماندگارترین اجراهایش می‌دانست – و در مجموعهٔ تلویزیونی «کاملیا در صبحانه» (Camelias al desayuno, ۱۹۸۵) به کارگردانی برناردو رومرو پِرِیرو، برجسته بود. در مقام کارگردان، با آثاری چون «خانهٔ دو نخل» (La casa de las dos palmas, ۱۹۹۰) شناخته شد و در مقام فیلم‌نامه‌نویس، نامش با آثاری همچون «ال دیوینو» (۱۹۸۷)، «گارساس الامانسِر» (۱۹۸۹) و «عطرِ جان‌کندن» (۱۹۹۷) گره خورد. ایفای نقش «روberto مندوسا» در تله‌نوولای پرفروش «من بتی، زشت هستم» (Yo soy Betty, la fea, ۱۹۹۹–۲۰۰۱) شهرتی جهانی برایش به ارمغان آورد. از آخرین پروژه‌هایش می‌توان به تولیدات پلتفرم‌های دیجیتال اشاره کرد؛ از جمله «سیمون بولیوار» (۲۰۲۰) برای نتفلیکس و کارابول تِلِویسیون، که در آن نقش صنعتگری به نام «گِرواسیو» را بازی کرد، و نیز دنبالهٔ «بتی زشت: داستان ادامه دارد» (۲۰۲۴–) برای آمازون پرایم، که بار دیگر نقش «روberto مندوسا» را از طریق فلش‌بک و تصاویر آرشیوی زنده کرد. در ۲۰۲۱، جایزهٔ «ایندیا کاتالینا» – جایزهٔ یک عمر دستاورد هنری – به او اهدا شد. در ۲۰۲۴، آموچاستگوی با انتشار مطالبی در شبکه‌های اجتماعی و مصاحبه‌هایی خبرساز شد؛ او روایت کرد که با وجود سال‌ها فعالیت هنری، با دشواری‌های مالی روبه‌روست و به دنبال کار می‌گردد؛ چرا که حقوق بازنشستگی نداشت و پیشنهادهای کاری‌اش محدود به نقش‌های موقت یا فرعی بود. او همچنان به نوشتن ادامه می‌داد، هرچند فیلم‌نامه‌هایش هنوز نظر شبکه‌های تلویزیونی را جلب نکرده بود. در سال‌های پایانی عمر، تجربه‌های خود را در کانال یوتیوبش به اشتراک می‌گذاشت. در آوریل ۲۰۲۵ اعلام کرد که به دلیل مشکلات ادراری – پس از جراحی دسامبر ۲۰۲۴ و بهبود کندتر از انتظار – ناچار شده پیشنهاد نقش اصلی نمایش «پدر» (El Padre) را نپذیرد. او سرانجام در ۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۱ شب، در ۸۴ سالگی بر اثر سرطان مثانه درگذشت؛ موضوعی که تیمش از طریق حساب رسمی اینستاگرامش تأیید کرد.