ژان گابن

ژان گابن با نام اصلی ژان-آلکسیس مونکورژه (۱۷ مهٔ ۱۹۰۴ – ۱۵ نوامبر ۱۹۷۶)، بازیگر و خوانندهٔ فرانسوی بود که از او به‌عنوان یکی از چهره‌های کلیدی سینمای فرانسه یاد می‌شود. او در شماری از آثار ماندگار سینما نقش‌آفرینی کرد، از جمله «پپه لِه‌موکو» (۱۹۳۷)، «توهم بزرگ» (۱۹۳۷)، «اسکلهٔ مه‌آلود» (۱۹۳۸)، «جانور انسانی» (۱۹۳۸)، «روز رستاخیز» (۱۹۳۹) و «خوشبختی» (۱۹۵۲). در طول دوران فعالیتش، دو بار برندهٔ خرس نقره‌ای بهترین بازیگر مرد از جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم برلین و یک‌بار برندهٔ جام ولپی بهترین بازیگر مرد از جشنوارهٔ فیلم ونیز شد. در پاسداشت نقش مهمی که در سینمای فرانسه ایفا کرد، به عضویت لژیون دونور درآمد.

ژان گابن با نام ژان-آلکسیس مونکورژه در پاریس زاده شد. پدرش فراندان مونکورژه، صاحب یک کافه و هنرمند کاباره با نام هنری «گابن» بود؛ نامی که در زبان فرانسه نامی کوچک به‌شمار می‌رود. او در روستای مری‌یل در دپارتمان سن-اُ-وآز (که امروزه وال-دوآز نامیده می‌شود)، در حدود ۳۵ کیلومتری شمال پاریس، بزرگ شد و در لیسه ژانسن دو سایی درس خواند. گابن تحصیل را نیمه‌کاره رها کرد و تا نوزده‌سالگی به کارهای یدی مشغول شد؛ سپس با گرفتن نقشی کوچک در تولیدی فولی‌برژر پا به عرصهٔ نمایش گذاشت. او پیش از رفتن به خدمتٔ سربازی، در نقش‌های کوچک گوناگون به اجرا ادامه داد.

پس از پایان دورهٔ خدمت در نیروی دریایی پیاده‌نظام، به دنیای نمایش بازگشت و با نام هنری «ژان گابن» در سالن‌های موسیقی و اپرت‌های پاریس به هر کاری که پیش می‌آمد پرداخت و سبک آوازخوانی موریس شوالیه را تقلید می‌کرد که در آن دوره بسیار مُد بود. مدتی با گروهی نمایشی به آمریکای جنوبی سفر کرد و پس از بازگشت به فرانسه، در مولن‌روژ مشغول به کار شد. اجراهایش مورد توجه قرار گرفت و به‌تدریج نقش‌های بهتری به او پیشنهاد شد تا اینکه در سال ۱۹۲۸ در دو فیلم صامت به ایفای نقش پرداخت.

دو سال بعد، در سال ۱۹۳۰، گابن به فیلم‌های صدادار راه یافت و نخستین تجربه‌اش را در تولیدی پاته فرر، «بخت با هر کس»، پشت سر گذاشت. در چهار سال بعد، بیش از دوازده فیلم در نقش‌های فرعی بازی کرد، از جمله آثاری به کارگردانی موریس و ژاک تورنور. اما شهرت واقعی‌اش با نقش‌آفرینی در «ماریا شاپدولن» (۱۹۳۴)، به کارگردانی ژولین دوویویه، آغاز شد. سپس با ایفای نقش قهرمان عاشقانه در «پرچم» (لا بندرا)، درامی جنگی به کارگردانی دوویویه در سال ۱۹۳۶، به ستاره‌ای بزرگ بدل شد. سال بعد، بار دیگر در کنار دوویویه در پرهوادار «پپه لِه‌موکو» ظاهر شد و این فیلم شهرتی جهانی برایش به ارمغان آورد. همان سال، در «توهم بزرگ» ژان رنوار، فیلمی ضدجنگ که شش ماه بی‌سابقه در یکی از سینماهای نیویورک روی پرده ماند، بازی کرد. پس از آن، در دو اثر دیگر از رنوار یعنی «جانور انسانی» (اقتباسی از رمان امیل زولا، در کنار سیمون سیمون) و «اسکلهٔ مه‌آلود» از مارسل کارنه، از شاهکارهای رئالیسم شاعرانه، نقش‌آفرینی کرد. کاریزمای خشن و صمیمی او را گاه با همفری بوگارت و جیمز کانی مقایسه می‌کنند. در همان سال ۱۹۳۹، از همسر دومش جدا شد.