ژرژ ملیِس

ژرژ ملیِس (۸ دسامبر ۱۸۶۱ – ۲۱ ژانویه ۱۹۳۸) با نام کامل ماری-ژرژ-ژان ملیِس، شعبده‌باز و فیلم‌ساز فرانسوی بود که در نخستین روزهای سینما، پیشگام بسیاری از نوآوری‌های فنی و روایی شد. او از نخستین فیلم‌سازانی بود که در آثارش از نوردهی چندگانه، عکاسی تایم‌لپس، نماهای ردیابی، محو‌شدن صحنه‌ها و رنگ‌آمیزی دستی استفاده کرد و جلوه‌هایی را بنیان گذاشت که برای دهه‌ها، تعریف‌کننده‌ی جلوه‌های ویژه‌ی سینمایی بودند. ملیِس که نوآوری پرکاری در زمینه‌ی جلوه‌های ویژه به شمار می‌رفت، در سال ۱۸۹۶ به‌طور تصادفی حقه‌ی قطع جانشینی را کشف کرد؛ شیوه‌ای برای خلق ناپدید‌شدن و ظاهر‌شدن بی‌وقفه‌ی عناصر در صحنه که دهه‌ها در سینما و تلویزیون به کار گرفته شد. به دلیل توانایی او در اینکه به نظر برسد واقعیت را از راه سینما دست‌کاری و دگرگون می‌کند، ملیِس گاه «سینما‌جادوگر» نامیده می‌شود.

از شناخته‌شده‌ترین فیلم‌های او می‌توان به سفر به ماه (۱۹۰۲) و سفر ناممکن (۱۹۰۴) اشاره کرد. هر دو روایت، سفرهایی شگفت‌انگیز و سوررئال دارند، در سبکی که یادآور ژول ورن است، و در شمار مهم‌ترین فیلم‌های علمی‌تخیلی نخستین سال‌های سینما به شمار می‌آیند، هرچند رویکردشان بیشتر به فانتزی نزدیک است. ملیِس همچنین از پیشگامان اولیه‌ی سینمای وحشت به شمار می‌رود؛ نقطه‌ی آغاز این مسیر را می‌توان در فیلم خانه‌ی ارواح (۱۸۹۶) جست‌وجو کرد.

در اوایل سال ۱۹۰۹، ملیِس برای اعتراض به انحصار شرکت والدین تصاویر متحرک توماس ادیسون، دست از فیلم‌سازی کشید و نخستین نشست کنگره‌ی بین‌المللی فیلم‌سازان را در پاریس برگزار کرد. مشکلات مالی ناشی از مخالفت با ادیسون و کاهش روزافزون نفوذش، او را از زندگی عمومی دور کرد. تا اواسط دهه‌ی ۱۹۲۰، او در پاریس با فروش آب‌نبات و اسباب‌بازی امرار معاش می‌کرد و با کمک‌هایی که دیگر فیلم‌سازان برایش گردآوری کرده بودند، زندگی ساده‌ای داشت. هرچند در طول زندگی‌اش مورد تقدیر برای خدماتش به سینما قرار گرفت، ملیِس بیشتر سال‌های پایانی عمرش را در فقر گذراند تا اینکه سرانجام در لامزون دو رتریت دو سینما، خانه‌ی سالمندان صنعت سینما، پذیرفته شد.