اما دون

اما دون (۲۶ فوریهٔ ۱۸۷۵ – ۱۴ دسامبر ۱۹۶۶) بازیگر کاراکتر انگلیسی بود که هم در تئاتر و هم در سینما فعالیت می‌کرد.

او از نوجوانی روی صحنه ظاهر شد و پس از چند سال حضور در صحنه‌های لندن، به یکی از چهره‌های شناخته‌شدهٔ برادوی تبدیل شد. در سال ۱۹۰۶ در نخستین اجرای آمریکایی نمایش «پر گینت» ایبسن در کنار ریچارد مانسفیلد به ایفای نقش پرداخت. او نقش اَسِ، مادر پر، را بازی کرد؛ با وجود اینکه در واقعیت بیست سال از مانسفیلد جوان‌تر بود.

دون در سه نمایش از کارهای کارگردان و تهیه‌کنندهٔ نامدار دیوید بلاکو حضور داشت: «وارن‌های ویرجینیا» (۱۹۰۷)، «آسان‌ترین راه» (۱۹۰۹) و «بانوی فرماندار» (۱۹۱۲). در «آسان‌ترین راه»، نقش آنی را — که شخصیتی سیاه‌پوست بود — با گریم سیاه بازی کرد. در ۱۹۱۳ به صحنهٔ وودویل راه یافت.

نخستین فیلم او در ۱۹۱۴ ساخته شد؛ نسخهٔ صامتِ نمایش موفقش «مادر» به کارگردانی موریس تورنر، که نخستین فیلم آمریکایی تورنر نیز به شمار می‌رفت. دومین فیلمش «پیرزن شمارهٔ ۳۱» در ۱۹۲۰ بود که همان نقش نمایش برادوی ۱۹۱۶ را تکرار می‌کرد. پس از یک فیلم صامت دیگر در ۱۹۲۴، «پایپر مالون»، نخستین حضورش در سینمای ناطق با فیلم «خیابان فرعی» رقم خورد که در آن برادران مور — مت، اوون و تام — نقش پسرانش را داشتند.

دون دو کتاب در زمینهٔ فن بیان و آواشناسی نوشت: «کیفیت اندیشه در صدا» (۱۹۳۳) و «شما هم می‌توانید» (۱۹۴۷).

اما دون در ۲۶ فوریهٔ ۱۸۷۵ در برکن‌هد انگلستان زاده شد، هرچند گاه سال تولدش را ۱۸۸۳ اعلام می‌کرد.

او در ۴ اکتبر ۱۸۹۷ در شیکاگو با هری برزفورد — که در آن زمان با نام حرفه‌ای هری جی. مورگان شناخته می‌شد — ازدواج کرد. این دو در ۱۰ فوریهٔ ۱۹۰۹ در نیویورک از هم جدا شدند و حضانت کامل دختر خردسالشان، دوروتی، به او سپرده شد. در ۱۹ مهٔ ۱۹۰۹، دون با جان دبلیو. استوکس (با نام اصلی جان دبلیو. اس. سالیوان)، بازیگر، نمایشنامه‌نویس و مدیر تئاتر، ازدواج کرد و آن‌ها بعدها دختری دیگر به نام هلن را به فرزندخواندگی پذیرفتند. این زوج نیز بین سال‌های ۱۹۲۳ تا زمان مرگ استوکس در ۱۹۳۱ از هم جدا شدند.

دون که ماه‌ها پیش از آن دچار حملهٔ قلبی شده بود، در ۱۴ دسامبر ۱۹۶۶ در لس‌آنجلس، کالیفرنیا، در ۹۱ سالگی درگذشت.