دام دلوئیز

دومینیک «دام» دِلوئیز (۱ اوت ۱۹۳۳ – ۴ مه ۲۰۰۹) بازیگر و کمدین آمریکایی بود که بیشتر برای نقش‌های کمدی شناخته می‌شد. او در دهه ۱۹۷۰ با حضور پرشمار در برنامه‌های واریته تلویزیونی به شهرت رسید و سپس با ایفای نقش در آثار مل بروکس و جین وایلدر و همچنین همکاری‌های مکرر و دوئت‌های جذابش با برت رینولدز شناخته شد. از دهه ۱۹۸۰، با صداپیشگی در چندین انیمیشن مهم – به‌ویژه آثار دان بلوث – به محبوبیتی در میان نسل‌های جوان‌تر دست یافت.

دلوئیز در خانواده‌ای ایتالیایی‌تبار در بروکلین، نیویورک به دنیا آمد. او در هنرستان هنرهای نمایشی نیویورک تحصیل کرد و بعدها زیست‌شناسی را در دانشگاه تافتس خواند. پس از فارغ‌التحصیلی، کار خود را به‌عنوان کمدین استندآپ آغاز کرد و نخستین حضور تلویزیونی‌اش در سال ۱۹۶۴ با برنامه واریته «شوی دین مارتین» رقم خورد.

در سال ۱۹۷۰ با کمدی مل بروکس، «دوازده صندلی»، پا به سینما گذاشت و در ادامه در دیگر فیلم‌های بروکس از جمله «زین‌های شعله‌ور»، «رابین هود: مردان جوراب‌به‌پا» و «تاریخ جهان، قسمت اول» نیز بازی کرد. او در چند فیلم کنار جین وایلدر نیز حضور داشت، از جمله «برادر باهوش‌تر شرلوک هلمز»، «بزرگ‌ترین عاشق جهان» و «نشنو، نبین، نگو».

دلوئیز همچنین همکاری پُرباری با برت رینولدز داشت و در فیلم‌هایی مانند «پایان»، «اسمُکی و باندیت ۲» و «مسابقه توپ ۲» همراه او ظاهر شد. علاوه بر این، در مجموعه تلویزیونی «سایه عصر» نقشی ثابت داشت.

در کنار کارهای سینمایی و تلویزیونی، دلوئیز صداپیشه موفقی نیز بود و در انیمیشن‌هایی همچون «همه سگ‌ها به بهشت می‌روند»، «راز نیم» و «یک قصه آمریکایی» به ایفای نقش پرداخت. او مجری برنامه آشپزی کودکان «آشپزی با دام دلوئیز» نیز بود.

دلوئیز چهره‌ای محبوب و دوست‌داشتنی در هالیوود بود که با خنده مسری و شخصیت پُرانرژی‌اش شناخته می‌شد. او بازیگر و کمدینی بااستعداد بود و دوره‌ای طولانی و پُرثمر را در سینما و تلویزیون پشت سر گذاشت.

دام دلوئیز در ۴ مه ۲۰۰۹ در سن ۷۵ سالگی و پس از چند ماه دست‌وپنجه نرم کردن با سرطان لوزالمعده، در خانه‌اش در بورلی هیلز، کالیفرنیا، در آرامش و در خواب جان سپرد.

خانواده‌اش با انتشار بیانیه‌ای اعلام کردند که او «پس از یک نبرد طولانی با سرطان، در آرامش و در خانه» و در «حضور خانواده و دوستان دلبسته‌اش» درگذشته است.

درگذشت او با اندوه و بزرگداشت گسترده هواداران و همکارانش همراه شد. مل بروکس که دلوئیز را در چند فیلم کارگردانی کرده بود، او را «استعدادی بزرگ و دوستی بزرگ» خواند و جین وایلدر نیز گفت دلوئیز «یکی از بامزه‌ترین آدم‌هایی بود که در زندگی‌ام شناخته‌ام».

مراسم خاکسپاری او در ۸ مه ۲۰۰۹ در کلیسای چوپان نیکو در بورلی هیلز برگزار و پیکرش در گورستان یادبود وست‌وود ویلیج در لس‌آنجلس به خاک سپرده شد.