کینویو تاناکا

کینویو تاناکا (田中 絹代، ۲۹ نوامبر ۱۹۰۹ – ۲۱ مارس ۱۹۷۷) بازیگر و کارگردان ژاپنی بود که با بازی در نقش‌های ماندگار و ورود تاریخی به عرصه کارگردانی، جایگاه ویژه‌ای در سینمای ژاپن به دست آورد.

تاناکا در شیمونوسکی، استان یاماگوچی به دنیا آمد. او در هفده‌سالگی با ایفای نقش در فیلم «رویایی شرم‌آور» به کارگردانی هئینوسوکه گوشو در سال ۱۹۲۷ به یکی از بازیگران اصلی سینمای ژاپن تبدیل شد. در ادامه، در آثار برجسته‌ای چون «فارغ‌التحصیل شدم، اما...» به کارگردانی ياسوجيرو اوزو (۱۹۲۹)، «درخت عشق» ساخته گوشو (۱۹۳۰) و نخستین فیلم ناطق ژاپن یعنی «زن همسایه و مال من» به کارگردانی گوشو (۱۹۳۱) نقش‌های اصلی را بر عهده گرفت.

او همکاری نزدیکی با کارگردان کنجی میزوگوچی داشت و در پانزده فیلم از ساخته‌های او، از جمله نقش‌های اصلی «زندگی اوهارو» (۱۹۵۲)، «اوگتسو» (۱۹۵۳) و «سانشوی باج‌گیر» (۱۹۵۴) حضور یافت. این همکاری زمانی به پایان رسید که میزوگوچی با توصیه انجمن کارگردانان ژاپن به استودیوی نیکاتسو برای استخدام تاناکا به‌عنوان کارگردان مخالفت کرد. با این حال، تولید دومین فیلم او در مقام کارگردان متوقف نشد، اما تاناکا هرگز میزوگوچی را نبخشید و انگیزه دقیق رفتار او همچنان نامشخص باقی مانده است. او همچنین در فیلم «ریش‌قرمز» ساخته آکیرا کوروساوا (۱۹۶۵) نقش مادر نوروبوئه یاسوموتو را ایفا کرد. برای بازی در فیلم «سانداکان شماره ۸» به کارگردانی کئی کومای، جایزه بهترین بازیگر زن را در سی و پنجمین جشنواره بین‌المللی فیلم برلین در سال ۱۹۷۵ به دست آورد. آخرین حضور بر صفحه نمایش او به سال ۱۹۷۶ و فیلم «دماغه شمالی» ساخته کئی کومای بازمی‌گردد.

تاناکا دومین زن ژاپنی بود که به‌عنوان کارگردان فیلم فعالیت کرد؛ پیش از او، تاکوکو ساکانه (۱۹۰۴–۱۹۷۵) این مسیر را گشوده بود. نخستین تجربه کارگردانی او فیلم «نامه‌ای عاشقانه» در سال ۱۹۵۳ بود و در مجموع پنج فیلم دیگر نیز در همین نقش ساخت.