مریلین مونرو

مریلین مونرو (با نام تولد نورما جین مورتنسون؛ ۱ ژوئن ۱۹۲۶ – ۴ اوت ۱۹۶۲) بازیگر آمریکایی بود که با نقش‌های کمدی «بلوند افسونگر» به شهرت رسید و در دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰ به یکی از ماندگارترین نمادهای جذابیت و انقلاب جنسی آن دوران تبدیل شد. او حدود یک دهه ستاره‌ی اول فیلم‌های گیشه‌پسند هالیوود بود و تا زمان مرگش در سال ۱۹۶۲، فیلم‌هایش بیش از ۲۰۰ میلیون دلار (معادل حدود ۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۱) فروش داشتند. مونرو سال‌ها پس از مرگ همچنان یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های فرهنگ عامه به شمار می‌رود؛ به‌طوری‌که در سال ۱۹۹۹، انستیتوی فیلم آمریکا او را در رتبه‌ی ششم فهرست بزرگ‌ترین ستارگان زن عصر طلایی هالیوود قرار داد. منتقدان بسیاری او را یکی از بهترین بازیگرانی دانسته‌اند که هرگز نامزد دریافت جایزه‌ی اسکار نشد.

مونرو که در لس‌آنجلس متولد و بزرگ شد، بیشتر کودکی‌اش را در مجموعاً ۱۲ خانواده‌ی سرپرست و یک یتیم‌خانه گذراند و در شانزده‌سالگی ازدواج کرد. او در خلال جنگ جهانی دوم در یک کارخانه کار می‌کرد که با عکاسی از واحد سینمایی ارتش آشنا شد و کار مدلینگ پین‌آپ را آغاز کرد؛ همین مسیر به قراردادهای کوتاه‌مدت بازیگری‌اش با استودیوهای فاکس قرن بیستم و کلمبیا پیکچرز انجامید. پس از چند نقش کوچک، در اواخر سال ۱۹۵۰ قرارداد تازه‌ای با فاکس بست و در دو سال بعد با بازی در کمدی‌هایی مانند «به اندازه‌ی سن‌تان» و «ماجرای میمون‌ها» و درام‌هایی مثل «برخورد در شب» و «در را نزنید»، به چهره‌ای محبوب بدل شد. انتشار تصاویر برهنه‌ی پیش از شهرتش جنجالی به‌راه انداخت، اما نه‌تنها به حرفه‌ی او لطمه‌ای نزد، بلکه استقبال از فیلم‌هایش را بیشتر هم کرد.

تا سال ۱۹۵۳، مونرو یکی از ستارگان پرفروش هالیوود بود. او با فیلم نوآر «نیاگارا» که به‌صراحت بر جذابیتش تکیه داشت و کمدی‌های «مردان موهای بلوند را ترجیح می‌دهند» و «چگونه با یک میلیونر ازدواج کنیم» به نماد «بلوند احمق» سینما تبدیل شد. همان سال تصاویر برهنه‌اش به صفحه‌ی وسط و جلد نخستین شماره‌ی مجله‌ی «پلی‌بوی» راه یافت. مونرو در طول دوران کاری‌اش نقش مهمی در ساختن و مدیریت تصویر عمومی خود داشت، اما از نوع‌بازی‌های تکراری و دستمزد پایینش از سوی استودیو ناراضی بود. در اوایل سال ۱۹۵۴ به‌دلیل امتناع از یک پروژه برای مدت کوتاهی تعلیق شد، اما با بازی در پرفروش‌ترین فیلم دوران کاری‌اش، «خارش هفت‌ساله» (۱۹۵۵)، بازگشتی قدرتمند رقم زد.

وقتی استودیو همچنان حاضر به تغییر قراردادش نبود، مونرو در سال ۱۹۵۴ شرکت تولید فیلم خودش را بنیان گذاشت. او سال ۱۹۵۵ را به تأسیس شرکت و آموختن بازیگری متد زیر نظر لی استراسبرگ در استودیوی بازیگری گذراند. اواخر همان سال، فاکس با قرارداد تازه‌ای موافقت کرد که اختیارات و دستمزد بیشتری به او می‌داد. در ادامه، بازی‌های تحسین‌شده‌ای در «ایستگاه اتوبوس» (۱۹۵۶) و نخستین تهیه‌کنندگی مستقلش در «شاهزاده و رقصنده» (۱۹۵۷) ارائه داد. او برای نقش‌آفرینی در فیلم موفق «برخی داغش را دوست دارند» (۱۹۵۹) جایزه‌ی گلدن گلوب بهترین بازیگر زن را از آن خود کرد. آخرین فیلم تکمیل‌شده‌ی او درام «ناسازگارها» (۱۹۶۱) بود.