مارلون براندو

مارلون براندو جونیور (۳ آوریل ۱۹۲۴ – ۱ ژوئیه ۲۰۰۴) بازیگر آمریکایی بود که از او به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های بازیگری در سدهٔ بیستم یاد می‌شود. او در طول شش دهه فعالیت حرفه‌ای‌اش جوایز متعددی از جمله دو اسکار، دو گلدن گلوب و سه جایزهٔ بفتا دریافت کرد. براندو در کنار بازیگری، فعال اجتماعی نیز بود و به‌ویژه از جنبش حقوق مدنی و جنبش‌های مربوط به بومیان آمریکا حمایت می‌کرد.

وی که در دههٔ ۱۹۴۰ نزد استلا آدلر آموزش دیده بود، یکی از نخستین بازیگرانی به شمار می‌رود که سامانهٔ بازیگری استانیسلاوسکی و به‌تبع آن روش متد اکتینگ را به مخاطبان عام شناساند.

نخستین شهرت و نخستین نامزدی اسکار بهترین بازیگر نقش اول مردش با بازآفرینی نقش استنلی کوالسکی در اقتباس سینمایی ۱۹۵۱ نمایشنامهٔ «اتوبوسی به نام هوس» تنسی ویلیامز به دست آمد؛ نقشی که پیش‌تر در صحنهٔ برادوی موفقیت‌آمیز اجرا کرده بود. سپس با ایفای نقش تری مالوی در «روی آب» نخستین اسکار و گلدن گلوبش را گرفت و تصویر ماندگارش به‌عنوان رهبر یاغی یک گروه موتورسوار در «یاغی» به فرهنگ عامه راه یافت. او برای بازی در نقش امیلیانو زاپاتا در «ویوا زاپاتا!» (۱۹۵۲)، مارک آنتونی در اقتباس ۱۹۵۳ ژوزف ال. منکیه‌ویچ از «ژولیوس سزار» شکسپیر و سرهنگ دوم نیروی هوایی لوید گروور در «سایونارا» (۱۹۵۷) – که بر اساس رمان ۱۹۵۴ جیمز ای. میشنر ساخته شد – نامزد اسکار شد.

در دههٔ ۱۹۶۰، دوران حرفه‌ای براندو از نظر تجاری و منتقدان دستخوش افت شد. وسترن کالت «شاه‌ماهی یک‌چشم» را خودش کارگردانی و در آن ایفای نقش کرد که هم از نظر منتقدان و هم از نظر گیشه شکست خورد و پس از آن مجموعه‌ای از فیلم‌های پرفروش‌نشده را تجربه کرد که با «شورش بر عرشه کشتی باونتی» (۱۹۶۲) آغاز شد. پس از یک دهه افت‌وخیز، با تست تصویری برای نقش ویتو کورلئونه در «پدرخوانده» (۱۹۷۲) ساختهٔ فرانسیس فورد کوپولا موافقت کرد، نقش را گرفت و دومین اسکار و گلدن گلوبش را برای بازی‌ای به دست آورد که منتقدان آن را از بهترین کارهایش می‌دانند. او جایزهٔ اسکار را به‌دلیل آنچه رفتار نادرست و تصویر نامناسب هالیوود از بومیان آمریکا می‌خواند، نپذیرفت. «پدرخوانده» یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما شد و در کنار بازی نامزدشده‌اش در «تانگوی آخرین پاریس» (۱۹۷۲)، براندو دوباره در زمرهٔ ستارگان گیشه‌ی سینما قرار گرفت.

پس از وقفه‌ای در اوایل دههٔ ۱۹۷۰، براندو بیشتر به نقش‌آفرینی به‌عنوان بازیگر مکمل و چهره‌ی پردرآمد بسنده کرد؛ از جمله جور-ال در «سوپرمن» (۱۹۷۸)، سرهنگ کرتز در «آخرین گرگ‌ها» (۱۹۷۹) و آدام اشتایفل در «فرمول» (۱۹۸۰)، و پیش از آنکه نه سال از سینما دور بماند.

بر اساس کتاب رکوردهای جهانی گینس، براندو برای سیزده روز کار روی «سوپرمن» رقم بی‌سابقهٔ ۳.۷ میلیون دلار (معادل ۱۶ میلیون دلار با احتساب تورم) به‌علاوهٔ ۱۱.۷۵ درصد از سود ناخالص فیلم دریافت کرد.

مؤسسهٔ فیلم آمریکا او را در میان بازیگران مردی که نخستین حضورشان روی پرده در سال ۱۹۵۰ یا پیش از آن بوده، چهارمین ستارهٔ بزرگ تاریخ سینما رتبه‌بندی کرد. او در سال ۱۹۹۹ یکی از شش بازیگری بود که مجلهٔ تایم در فهرست صد شخصیت مهم سده آنان را نام برد و در همان فهرش، عنوان «بازیگر سده» را به او اختصاص داد.