ایان مک‌کلن

سر ایان موری مک‌کلن (زاده ۴ خرداد ۱۳۱۸ / ۲۵ مه ۱۹۳۹) بازیگر انگلیسی است که در گستره‌ای از نقش‌ها، از نمایش‌های شکسپیری و تئاتر مدرن تا آثار پرفروش فانتزی و علمی–تخیلی، هم بر صحنه و هم بر پردهٔ سینما درخشیده است. او به‌عنوان یکی از نمادهای فرهنگی بریتانیا شناخته می‌شود و در سال ۱۹۹۱ از سوی ملکه الیزابت دوم نشان شوالیه (Sir) دریافت کرد. در کارنامهٔ افتخاراتش جایزه تونی، شش جایزه اولیویه و یک جایزه گلدن گلوب به چشم می‌خورد، و همچنین نامزدی در دو جایزه اسکار، پنج جایزه بفتا و پنج جایزه امی.

مک‌کلن نخستین‌بار در سال ۱۹۶۱ با پیوستن به گروه تثبیت تئاتر بلگرید روی صحنه ظاهر شد و در ۱۹۶۵ نخستین تجربهٔ وست‌اندش را رقم زد. در ۱۹۶۹، برای ایفای نقش‌های اصلی ریچارد دوم شکسپیر و ادوارد دوم مارلو به گروه تئاتر پراسپکت پیوست. در دههٔ ۱۹۷۰ ستون اصلی Royal Shakespeare Company و National Theatre بریتانیا شد و پنج بار با نقش‌آفرینی در «ستون‌های جامعه» (۱۹۷۷)، «کیمیاگر» (۱۹۷۸)، «خمیده» (۱۹۷۹)، «عسل وحشی» (۱۹۸۴) و «ریچارد سوم» (۱۹۹۵) جایزه اولیویه گرفت. او در ۱۹۶۵ با نمایش «وعده» بر برادوی گام نهاد و برای ایفای نقش آنتونیو سالیری در «آمادئوس» (۱۹۸۰) جایزه تونی بهترین بازیگر مرد تئاتر را از آن خود کرد. پس از آن در آثار «ایان مک‌کلن: بازیگری شکسپیر» (۱۹۸۴)، «عسل وحشی» (۱۹۸۶)، «رقص مرگ» (۱۹۹۰)، «سرزمین هیچ‌کس» (۲۰۱۳) و «در انتظار گودو» (۲۰۱۳) – که دو اثر آخر با همکاری پاتریک استوارت تولید شد – به برادوی بازگشت.

شهرت جهانی مک‌کلن بیش از همه به نقش‌های سینمایی‌اش گره خورده است: ریچارد سوم (۱۹۹۵)، جیمز ویل در «خدایان و هیولاها» (۱۹۹۸)، مگنیتو در مجموعه فیلم‌های «مردان ایکس»، کاگزورث در «دیو و دلبر» (۲۰۱۷) و گندالف در سه‌گانه‌های «ارباب حلقه‌ها» (۲۰۰۱–۲۰۰۳) و «هابیت» (۲۰۱۲–۲۰۱۴). از دیگر نقش‌های ماندگار سینمایی او می‌توان به «لمسی از عشق» (۱۹۶۹)، «فراوانی» (۱۹۸۵)، «شش درجه جدایی» (۱۹۹۳), «احیا» (۱۹۹۵)، «به درون فاضلاب» (۲۰۰۶)، «آقای هولمز» (۲۰۱۵) و «فریب‌کار بزرگ» (۲۰۱۹) اشاره کرد.

مک‌کلن در سال ۱۹۸۸ رسماً از همجنس‌گرا بودن خود سخن گفت و از آن زمان به یکی از چهره‌های پیشرو جنبش‌های اجتماعی دگرباشان در جهان تبدیل شد. در اکتبر ۲۰۱۴ نشان آزادی شهر لندن به او اهدا شد. او از بنیان‌گذاران سازمان «استون‌وال»، گروه حقوق دگرباشان در بریتانیا، است که به یاد شورش‌های استون‌وال نام‌گذاری شده، و همچنین حامی ماه تاریخ دگرباشان، Pride London، Oxford Pride، GayGlos، بنیاد دگرباشان و FFLAG است.