اورسن ولز

جورج اورسن ولز (۶ مه ۱۹۱۵ – ۱۰ اکتبر ۱۹۸۵) فیلمساز، بازیگر، کارگردان تئاتر، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده آمریکایی بود که در سینما، تئاتر، تلویزیون و رادیو فعالیت گسترده‌ای داشت. او به دلیل اجراهای نمایشی نوآورانه‌اش و نیز صدا و شخصیت متمایزش شهرت داشت و به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین هنرمندان درام قرن بیستم شناخته می‌شود؛ به‌ویژه برای آثار اولیه‌اش که تأثیر عمیقی بر سینما گذاشت، هرچند رابطه پرتنش او با هالیوود شهره بود. سبک کارگردانی منحصربه‌فردش با روایت‌های لایه‌لایه و غیرخطی، استفاده نوآورانه از نورپردازی مانند کنتراست شدید سایه و روشن، زاویه‌های دوربین خاص، تکنیک‌های صوتی برگرفته از رادیو، نماهای عمق میدان و نماهای بلند شناخته می‌شود. ولز در طول دوران کاری طولانی‌اش در سینما همواره برای حفظ کنترل هنری آثارش در برابر فشار استودیوها مبارزه کرد و بسیاری از فیلم‌هایش به‌شدت مورد ویرایش قرار گرفتند یا هرگز اکران نشدند. از او به‌عنوان یک نیروی خلاقانه بزرگ و «نهایتی‌ترین آuteur» یاد شده است.

پس از کارگردانی تعدادی از تولیدات برجسته تئاتری در اوایل دهه بیست سالگی‌اش، از جمله اقتباسی نوآورانه از مکبث و نمایش «گهواره‌ای راک خواهد شد»، ولز با کارگردانی و روایت نسخه‌ای رادیویی از رمان «جنگ جهان‌ها» اثر اچ. جی. ولز در سال ۱۹۳۸ که برای مجموعه نمایش‌های رادیویی «مرکوری تئاتر آن ایر» اجرا شد، به شهرت ملی و بین‌المللی رسید. گزارش شده بود که این برنامه باعث وحشت گسترده‌ای شد، چرا که شنوندگان گمان کردند حمله موجودات فرازمینی در حال وقوع است. هرچند این گزارش‌ها بیشتر اغراق‌آمیز و نادرست بودند، ولز را یک‌شبه به شهرتی عجیب رساندند.

فیلم «همشهری کین» (۱۹۴۱)، اولین فیلم او با استودیوی آر.کی.او، که در آن خودش نقش چارلز فاستر کین را بازی می‌کرد، اغلب بهترین فیلم تاریخ سینما محسوب می‌شود. تعدادی دیگر از فیلم‌های او، از جمله «مگزنتفیکنت امبرسنز» (۱۹۴۲)، «بانوی شانگهای» (۱۹۴۷)، «لمسی از شرارت» (۱۹۵۸)، «زنگ‌های نیمه‌شب» (۱۹۶۵) و «اف جعلی» (۱۹۷۴)، نیز به‌طور گسترده در زمره شاهکارهای سینمایی قرار دارند.

در سال ۲۰۰۲، او در دو نظرسنجی جداگانه از مؤسسه فیلم بریتانیا (BFI) میان کارگردانان و منتقدان به‌عنوان بزرگ‌ترین کارگردان تاریخ سینما انتخاب شد، و نظرسنجی‌های گسترده منتقدان، فهرست‌های برترین‌ها و بازنگری‌های تاریخی او را تحسین‌شده‌ترین کارگردان تاریخ می‌دانند. اندرو ساریس در کتاب تأثیرگذارش «سینمای آمریکا: کارگردانان و مسیرها ۱۹۲۹–۱۹۶۸» او را در میان «پانتئون» ۱۴ کارگردان بزرگ تاریخ سینمای آمریکا قرار داد. ولز که به خاطر صدای باریتونش شهرت داشت، بازیگری بسیار تحسین‌شده نیز بود و در فهرست «۱۰۰ سال... ۱۰۰ ستاره» مؤسسه AFI در رتبه ۱۶ بزرگ‌ترین بازیگران مرد تاریخ سینمای آمریکا قرار گرفت. او همچنین بازیگر برجسته صحنه‌های شکسپیر و شعبده‌باز ماهری بود و در سال‌های جنگ در برنامه‌های سرگرمی نیروهای نظامی اجرا داشت.